Τα έθιμα γάμου στην Ελλάδα ξεκινούν μέρες πριν από το μυστήριο, με το στρώσιμο του κρεβατιού, και τελειώνουν αργά τη νύχτα στο γλέντι. Τα περισσότερα, το καθένα με τον τρόπο του, κρύβουν την ίδια ευχή: να ριζώσει το ζευγάρι, να έρθουν παιδιά, να μη λείψει τίποτα από το σπίτι του.
Κάθε τόπος έχει τις δικές του παραλλαγές, όμως όπου κι αν γίνονται, τα έθιμα μαζεύουν τις δύο οικογένειες και γεμίζουν το σπίτι γέλια πριν καν φτάσετε στην εκκλησία. Σκεφτείτε τον αδερφό που γονατίζει για να φορέσει στη νύφη το παπούτσι κι εκείνη να επιμένει, γελώντας, «ακόμα δεν μου κάνει».
Τα έθιμα γάμου, από το κρεβάτι ως το γλέντι
Δεν χρειάζεται να τα κρατήσετε όλα, αρκεί να διαλέξετε όσα σας εκφράζουν.
Πότε γίνεται το στρώσιμο του κρεβατιού και ποιος το στρώνει;
Το στρώσιμο του κρεβατιού γίνεται λίγες μέρες πριν από τον γάμο, συνήθως την Πέμπτη. Το στρώνουν φίλες και συγγενείς της νύφης, κυρίως οι ανύπαντρες, με καινούργια σεντόνια.
Μόλις στρωθεί, οι καλεσμένοι ρίχνουν πάνω του κουφέτα, ρύζι, ροδοπέταλα και χρήματα. Τα χρήματα είναι ένα πρώτο κομπόδεμα για το νέο σπίτι, και το ρύζι οι ρίζες που ευχόμαστε να βγάλει το ζευγάρι. Στο τέλος κυλάνε στο κρεβάτι ένα μωρό, για γούρι και για να έρθουν γρήγορα παιδιά. Σε κάποια μέρη ο γαμπρός ξεστρώνει το κρεβάτι τρεις φορές, για να ξορκίσει από νωρίς τις αναποδιές, κι οι κοπέλες το ξαναστρώνουν με πειράγματα.
Σήμερα το στρώσιμο γίνεται συχνά ένα μικρό πάρτι, με κέρασμα και όλες τις φίλες μαζεμένες. Αν μένετε ήδη μαζί, στρώνεται το δικό σας κρεβάτι, φτάνει τα σεντόνια να είναι καινούργια.
Το νυφικό και τα ονόματα στη σόλα του παπουτσιού
Σε πολλά σπίτια, πριν φορέσει η νύφη το νυφικό, το δοκιμάζουν ανύπαντρες φίλες και αδερφές, σε μονό αριθμό, για γούρι. Αν το νυφικό είναι ευαίσθητο ή έχει πολύ κέντημα, αρκεί να το κρατήσουν πάνω τους μπροστά στον καθρέφτη.
Ύστερα έρχονται τα παπούτσια. Η νύφη γράφει στις σόλες τους τα ονόματα των φιλενάδων της που είναι ακόμα ελεύθερες. Όσα ονόματα σβηστούν ως το τέλος της βραδιάς δείχνουν, λένε, ποιες θα παντρευτούν πρώτες. Γράψτε τα πριν έρθει ο φωτογράφος: η σόλα με τα ονόματα είναι ένα κάδρο που σίγουρα θα θέλετε στο άλμπουμ.
Ποιος βάζει λεφτά στο παπούτσι της νύφης;
Λεφτά στο παπούτσι της νύφης βάζει ο άνδρας που της το φοράει, συνήθως ο αδερφός, ο πατέρας ή κάποιος ξάδερφός της. Σε άλλες οικογένειες τον ρόλο τον παίρνει ο κουμπάρος, μαζί με τους φίλους του γαμπρού. Η νύφη επιμένει ότι το παπούτσι είναι μεγάλο, κι εκείνος γεμίζει τον πάτο με χαρτονομίσματα, ώσπου να της κάνει.
Είναι η στιγμή που γελάει όλο το σπίτι. Οι φίλες φωνάζουν «λίγο ακόμα», ο αδερφός ψάχνει τις τσέπες του και η μαμά τραβάει βίντεο με το κινητό. Ποιος θα σας φορέσει το παπούτσι το αποφασίζετε εσείς. Αν μοιράζετε τους ρόλους, δείτε τι αναλαμβάνουν συνήθως η κουμπάρα και ο κουμπάρος στον γάμο.
Το ξύρισμα και το ντύσιμο του γαμπρού
Όσο πλησιάζει η ώρα του μυστηρίου, οι κολλητοί του γαμπρού μαζεύονται στο σπίτι του για να τον ξυρίσουν και να τον ντύσουν. Λίγα έθιμα άντεξαν τόσο καλά στον χρόνο, ίσως επειδή είναι οι τελευταίες στιγμές της παρέας πριν από το «ναι».
Ο ένας κρατά το ξυραφάκι, ο άλλος το σακάκι, κάποιος έχει φέρει ήδη τσίπουρο. Αν θέλετε κι αυτή η σκηνή να μπει στο άλμπουμ και δεν έχετε κλείσει ακόμα φωτογράφο, στην πλατφόρμα θα βρείτε πάνω από 450 φωτογράφους γάμου. Ρωτήστε όποιον διαλέξετε αν η κάλυψη ξεκινά από την προετοιμασία και στα δύο σπίτια, και πείτε του την ώρα του ξυρίσματος.
Στην εκκλησία: το πάτημα του ποδιού, το ρύζι και τα κουφέτα
Στο μυστήριο, όταν στην ανάγνωση του Αποστόλου ακούγεται η φράση «η δε γυνή ίνα φοβήται τον άνδρα», η νύφη πατάει κρυφά το πόδι του γαμπρού. Παλιά αυτό έδειχνε ποιος θα έχει τον πρώτο λόγο στο σπίτι. Σήμερα γίνεται με ένα χαμόγελο, κι ένας προνοητικός γαμπρός τραβάει το πόδι του εγκαίρως.
Το ρύζι πέφτει σε δύο στιγμές: στον χορό του Ησαΐα, όταν ο ιερέας οδηγεί το ζευγάρι τρεις φορές γύρω από το τραπέζι, και στην έξοδο από την εκκλησία, μαζί με ροδοπέταλα. Κάθε ναός έχει τους δικούς του κανόνες, οπότε καλό είναι να ρωτήσετε από πριν αν επιτρέπεται ρύζι μέσα.
Στην μπομπονιέρα τα κουφέτα είναι πάντα μονά: τρία, πέντε ή επτά. Ο μονός αριθμός δεν μοιράζεται στα δύο, και αυτή ακριβώς είναι η ευχή για το ζευγάρι: να μη χωριστεί ποτέ. Οι ανύπαντρες κοπέλες βάζουν τα κουφέτα τους κάτω από το μαξιλάρι, για να δουν στον ύπνο τους τον άνδρα που θα παντρευτούν. Για τις δικές σας μπομπονιέρες, η πλατφόρμα έχει 140 επαγγελματίες για μπομπονιέρες γάμου.
Στο σπίτι και στο γλέντι: μέλι, ρόδι, κουλούρα και ανθοδέσμη
Στην Κρήτη, όταν το ζευγάρι φτάνει στο σπίτι του γαμπρού, η νύφη παίρνει μέλι από την πεθερά της, κάνει μ' αυτό σταυρό στην πόρτα και ρίχνει ένα ρόδι μέσα. Αλλού οι δύο μητέρες περιμένουν τους νεόνυμφους με μέλι και καρύδια. Το μέλι είναι ευχή για γλυκιά ζωή, το ρόδι για αφθονία.
Στη Μακεδονία, το πρωί του γάμου, η νύφη κάθεται σε μια ψάθα με ένα σίδερο από κάτω, για να βγει σιδερένιος ο γάμος της. Όταν έρθει ο γαμπρός να την πάρει, εκείνη κόβει στα δύο την κουλούρα του γάμου. Το ένα κομμάτι το πετά στα κεραμίδια και το άλλο το κρατά. Μετά το μυστήριο, στο σπίτι του γαμπρού, ρίχνει το κομμάτι της σε αλεύρι, και μόνο τότε ανοίγει το γλέντι.
Στο γλέντι, σε πολλές οικογένειες ο χορός ξεκινά με έναν παραδοσιακό σκοπό, και πρώτοι στον κύκλο μπαίνουν οι γονείς και οι κουμπάροι. Αν ψάχνετε μουσική γι' αυτή την ώρα, δείτε τα ελληνικά τραγούδια γάμου, από τα έντεχνα ως τα δημοτικά. Αργότερα η νύφη μαζεύει τις ελεύθερες φίλες της, στέκεται με την πλάτη προς αυτές και πετά την ανθοδέσμη πάνω από το κεφάλι της. Όποια την πιάσει, λένε, θα είναι η επόμενη νύφη.
Ποια έθιμα κρατάνε σήμερα τα ζευγάρια;
Σε έναν σημερινό γάμο είναι πιο πιθανό να συναντήσετε το στρώσιμο του κρεβατιού, τα ονόματα και τα λεφτά στο παπούτσι, το ξύρισμα του γαμπρού, το ρύζι και τα κουφέτα. Τα υπόλοιπα, τα πιο παλιά έθιμα γάμου, ζουν περισσότερο στα χωριά και στους γάμους όπου οι γιαγιάδες έχουν ακόμα τον λόγο, και καλά κάνουν.
Θα σας πρότεινα να κάτσετε μία βραδιά με τις δύο οικογένειες και να πει ο καθένας ποια έθιμα θέλει. Μπορεί η γιαγιά να επιμένει στο ρόδι κι εσείς να μην είχατε σκεφτεί καν το ξύρισμα. Όταν η λίστα κλείσει, στείλτε τη στον φωτογράφο, για να ξέρει πού να βρίσκεται και πότε.
Όσα κρατήσετε θα μαζέψουν γύρω σας τους ανθρώπους σας και θα γίνουν οι ιστορίες που θα λέγονται στα τραπέζια για χρόνια. Κι αν ψάχνετε ποιοι θα απαθανατίσουν αυτές τις στιγμές, στο theweddingexperts.gr θα βρείτε επαγγελματίες γάμου σε όλη την Ελλάδα.
Συχνές ερωτήσεις
Τι ρίχνουμε στο νυφικό κρεβάτι; Κουφέτα, ρύζι, ροδοπέταλα και χρήματα. Τα χρήματα μένουν στους νεόνυμφους για το καινούργιο τους σπίτι.
Γιατί τα κουφέτα στην μπομπονιέρα μπαίνουν σε μονό αριθμό; Ο μονός αριθμός δεν χωρίζεται σε δύο ίσα μέρη, γι' αυτό συμβολίζει ένα ζευγάρι που μένει ενωμένο. Συνήθως μπαίνουν τρία, πέντε ή επτά.
Γιατί ρίχνουν ρύζι στον γάμο; Το ρύζι είναι ευχή να ριζώσει το ζευγάρι και να στεριώσει το σπίτι του. Ρίχνεται στον χορό του Ησαΐα και στην έξοδο από την εκκλησία.
Τι σημαίνει το πάτημα του ποδιού στον γάμο; Είναι ένα παλιό πείραγμα για το ποιος θα κάνει κουμάντο στο σπίτι: η νύφη πατάει κρυφά το πόδι του γαμπρού στο τέλος του Αποστόλου, στη φράση «η δε γυνή ίνα φοβήται τον άνδρα». Σήμερα γίνεται κυρίως για το γέλιο.