Κουμπάρα ή κουμπάρος είναι ο άνθρωπος που στέκεται δίπλα στο ζευγάρι στο μυστήριο, αλλάζει τα στέφανα και υπογράφει ως μάρτυρας. Κατά την παράδοση αναλαμβάνει και συγκεκριμένα έξοδα: τα στέφανα, τις λαμπάδες, το σετ του γάμου και τη συμβολική προσφορά στον ναό. Όλα τα υπόλοιπα, από το bachelor μέχρι το δώρο, είναι θέμα συνεννόησης. Αν μόλις σας το ζήτησαν, αυτά είναι όσα χρειάζεται να ξέρετε, με τη σειρά που θα σας προκύψουν.
Κουμπάρα και κουμπάρος: ο ρόλος στο μυστήριο
Στον ορθόδοξο γάμο ο κουμπάρος έχει δουλειά μέσα στο μυστήριο: κρατά και αλλάζει τα στέφανα τρεις φορές πάνω από τα κεφάλια του ζευγαριού, ακολουθεί στον χορό του Ησαΐα και υπογράφει στο βιβλίο του ναού. Γι' αυτό και ο ιερέας θα ρωτήσει από νωρίς ποιος θα είναι, και κατά κανόνα θα ζητήσει να είναι βαπτισμένος ορθόδοξος. Αν υπάρχει αμφιβολία, μία επίσκεψη στο γραφείο του ναού πριν κλείσετε οτιδήποτε λύνει το θέμα.
Συνήθως είναι ο αδελφός ή ο κολλητός του γαμπρού, η αδελφή ή η κολλητή της νύφης. Μπορεί να είναι ένα άτομο ή ένα ζευγάρι, και αρκετοί γάμοι έχουν δύο κουμπάρους που μοιράζονται τα καθήκοντα: ο ένας τα στέφανα, ο άλλος τις βέρες.
Τι πληρώνει ο κουμπάρος και η κουμπάρα: η παραδοσιακή λίστα
Το «τι πληρώνει ο κουμπάρος» έχει μια απάντηση που κρατάει δεκαετίες και μια σύγχρονη εκδοχή. Η παραδοσιακή λίστα είναι αυτή:
- Τα στέφανα. Τα διαλέγει ο κουμπάρος, σχεδόν πάντα σε συνεννόηση με το ζευγάρι, γιατί θα μείνουν στο σπίτι τους. Απλά στέφανα ξεκινούν από λίγες δεκάδες ευρώ, χειροποίητα ή με ασήμι φτάνουν σε αρκετές εκατοντάδες.
- Οι λαμπάδες. Οι δύο μεγάλες λαμπάδες που ανάβουν στη στέψη, μαζί με τον στολισμό τους, ώστε να δένουν με τα στέφανα και τον στολισμό της εκκλησίας.
- Το σετ του γάμου. Ο δίσκος για τα στέφανα, η καράφα και το ποτήρι για το κρασί, τα κουφέτα του δίσκου και το κρασί.
- Η προσφορά στον ναό. Ένα ποσό στον ιερέα ή στον ναό για την τέλεση του μυστηρίου. Σε πολλές ενορίες δεν υπάρχει ταρίφα, είναι συμβολικό, οπότε ρωτήστε ευθέως στο γραφείο του ναού τι συνηθίζεται.
- Το δώρο στο ζευγάρι. Δεν υπάρχει κανόνας για το ύψος του. Συχνά είναι κάτι πιο προσωπικό από ένα απλό φάκελο, ακριβώς επειδή είστε ο κουμπάρος.
Αν είστε δύο κουμπάροι, μοιράζετε τη λίστα όπως σας βολεύει. Το μόνο που μετράει είναι να ξέρει ο καθένας τι έχει αναλάβει πριν φτάσετε στην εκκλησία.
Τι είναι προαιρετικό ή θέμα συνεννόησης
Μερικά έξοδα φορτώνονται στον κουμπάρο από συνήθεια, χωρίς να είναι δικά του. Ο στολισμός της εκκλησίας ανήκει στο ζευγάρι, εκτός αν προσφερθείτε. Το ίδιο και οι μπομπονιέρες. Το bachelor και το bachelorette τα οργανώνει ο κουμπάρος και η κουμπάρα, αλλά το κόστος μοιράζεται στην παρέα, δεν το σηκώνει ένας. Το κοστούμι ή το φόρεμά σας είναι δικό σας έξοδο, όπως για κάθε καλεσμένο.
Η πιο χρήσιμη κουβέντα που θα κάνετε είναι μία, νωρίς, με το ζευγάρι: «τι περιμένετε από εμένα;». Ό,τι ειπωθεί εκεί γλιτώνει παρεξηγήσεις έξι μήνες μετά.
Πριν τον γάμο: πού χρειάζεστε
Στις πρόβες του νυφικού, αν σας το ζητήσει η νύφη, και στα ραντεβού που τη βαραίνουν: στολισμός, φωτογράφος, μουσική. Δεν αποφασίζετε εσείς, αλλά ένα δεύτερο μάτι και μια λίστα με προτάσεις βοηθούν περισσότερο απ' όσο φαίνεται. Αν έχει σημασία για την οικογένεια, θα σας καλέσουν και σε γεύματα με τους γονείς, και καλό είναι να πάτε: τους ανθρώπους αυτούς θα τους βλέπετε για χρόνια.
Το bachelor και το bachelorette είναι δικά σας. Παρέα, μέρος, ημερομηνία που να μην πέφτει την προηγούμενη του γάμου. Οι κανόνες του bachelor party που έχουμε γράψει ισχύουν και για τις δύο πλευρές.
Την ημέρα του γάμου: στην εκκλησία βήμα-βήμα
Λίγες μέρες πριν, περάστε από τον ναό. Ο ιερέας θα σας πει τι θέλει και πότε, και θα κανονίσετε τα χαρτιά στο γραφείο. Την ημέρα:
- Παραδίδετε στον νεωκόρο τα στέφανα, τις λαμπάδες, τον δίσκο με τα κουφέτα, την καράφα με το κρασί και το ποτήρι. Ρωτήστε αν θέλουν και τραπεζομάντηλο ή τρία λευκά κεριά, γιατί διαφέρει από ναό σε ναό.
- Στη στέψη αλλάζετε τα στέφανα τρεις φορές, ή τις βέρες αν έτσι έχετε μοιράσει τα καθήκοντα με τον δεύτερο κουμπάρο, και πίνετε από το κοινό ποτήρι όταν σας το δώσει ο ιερέας.
- Ακολουθείτε το ζευγάρι στον χορό του Ησαΐα, κρατώντας τα στέφανα ενωμένα.
- Υπογράφετε ως μάρτυρας.
- Στέκεστε με το ζευγάρι και τους γονείς στην έξοδο, για τις ευχές.
Η κουμπάρα συνήθως είναι και στην προετοιμασία της νύφης το πρωί. Εκεί χρησιμεύει ένα μικρό κιτ: πούδρα, lip gloss, χαρτομάντιλα, τσιρότα, βελόνα με κλωστή, λίγες παραμάνες. Η μητέρα της νύφης θα το σκεφτεί κι εκείνη, αλλά θα έχει άλλα στο μυαλό της.
Στη δεξίωση
Χορεύετε, μιλάτε με όλους και όχι μόνο με την παρέα σας, και προσέχετε τα μικρά: αν λείπει κάτι από το τραπέζι του ζευγαριού, αν κάποιος συγγενής έμεινε μόνος, αν ο DJ χρειάζεται τη λίστα που έχετε κρατήσει εσείς. Κατά παράδοση οι κουμπάροι είναι από τους τελευταίους που φεύγουν. Δεν το επιβάλλει κανείς, αλλά το ζευγάρι το θυμάται.
Πολιτικός γάμος, δύο κουμπάροι, τοπικές παραδόσεις
Σε πολιτικό γάμο δεν υπάρχουν στέφανα ούτε λαμπάδες. Ο ρόλος σας είναι ο μάρτυρας, με υπογραφή, και ό,τι άλλο θέλετε να προσφέρετε, από το δώρο ως το πάρτι. Με δύο κουμπάρους στον θρησκευτικό γάμο, μοιράζετε στέφανα και βέρες και συνεννοείστε από πριν ποιος παραδίδει τι στον ναό. Και κάθε τόπος έχει τα δικά του: σε νησιά και χωριά ο κουμπάρος μπορεί να συνοδεύει τον γαμπρό στο σπίτι της νύφης με μουσικούς, ή να φέρνει εκείνος τα παπούτσια της νύφης. Αν ο γάμος είναι στο χωριό των γονιών, ρωτήστε τους. Θα χαρούν να σας πουν.
Συχνές ερωτήσεις
Τι σημαίνει κουμπάρα; Η γυναίκα που στέκεται δίπλα στο ζευγάρι στο μυστήριο, αλλάζει τα στέφανα και υπογράφει ως μάρτυρας. Στα ελληνικά ο όρος καλύπτει και τον πνευματικό δεσμό που μένει μετά τον γάμο, γι' αυτό «κουμπάροι» λέγονται για πάντα.
Πληρώνει η κουμπάρα τα στέφανα; Ναι, τα στέφανα και οι λαμπάδες είναι το παραδοσιακό έξοδο του κουμπάρου, είτε είναι άντρας είτε γυναίκα. Αν είστε δύο, τα μοιράζετε.
Πόσο κοστίζουν τα στέφανα; Από λίγες δεκάδες ευρώ για απλά μέχρι αρκετές εκατοντάδες για χειροποίητα. Δείτε τι φτιάχνουν οι επαγγελματίες στα στέφανα γάμου και διαλέξτε μαζί με το ζευγάρι.
Μπορεί να είναι κουμπάρος κάποιος που δεν είναι ορθόδοξος; Στον θρησκευτικό γάμο ο ναός κατά κανόνα ζητά ορθόδοξο κουμπάρο. Ρωτήστε τον ιερέα πριν το ανακοινώσετε σε κανέναν. Στον πολιτικό γάμο δεν υπάρχει τέτοιος περιορισμός.
Πρέπει να κάνει λόγο ο κουμπάρος στη δεξίωση; Όχι, στην Ελλάδα δεν είναι έθιμο όπως στο εξωτερικό. Αν το ζευγάρι το θέλει, δύο λεπτά και μια πρόποση φτάνουν.